ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΒΑΛΤΩΝ : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Το βιβλίο αυτό αφηγείται μερικές από τις πολλές περιβαλλοντικές ιστορίες της μεσοπολεμικής Μακεδονίας, εστιάζοντας στη μετατροπή της από μια οθωμανική επαρχία, στην πιο διαφιλονικούμενη παραμεθόριο του ελληνικού κράτους και στη συνέχεια σε έναν σχετικά σταθερό και ομογενοποιημένο σιτοβολώνα. Η βιβλιογραφία πάνω στο θέμα αυτό έχει αναδείξει επαρκώς πολλές διαφορετικές όψεις, την πολιτιστική, την κοινωνική, την αμιγώς οικονομική και, ασφαλώς, την πολιτική. Ωστόσο, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, το περιβάλλον απουσιάζει έντονα από τη συγγραφή της νεότερης μακεδονικής ιστορίας, ενώ σε ελάχιστες περιπτώσεις όπου αναφέρεται, παραμένει ως ένα παθητικό παρασκήνιο, πάνω στο οποίο δραστηριοποιούνται οι κύριοι πρωταγωνιστές: πολιτικοί, στρατιωτικοί, αξιωματούχοι του κράτους, επιχειρηματίες, επιστήμονες και, σπανιότερα, αγρότες. Τελικά, αυτή η άρνηση της αυτουσιότητας του «περιβάλλοντος» οδήγησε στην υποβάθμισή του, όχι μόνο ως υλική πραγματικότητα αλλά και ως εννοιολογική κατασκευή. Αντιμετωπίζοντάς το ως έναν παθητικό καμβά προς εκμετάλλευση, οι καπιταλιστικές κοινωνίες, καθοδηγούμενες από την τεχνοκρατική και οικονομική λογική της αχαλίνωτης ανάπτυξης, αποδυνάμωσαν την εγγενή του αξία και το μετέτρεψαν σε έναν πόρο προς διαχείριση. Αυτή η προσέγγιση είχε όμως επιπτώσεις, το μέγεθος των οποίων η αυθάδης τεχνοκρατική νοοτροπία του νεωτερικού κράτους δεν μπόρεσε να προβλέψει, φέρνοντάς μας τελικά στην πρόσφατη συνειδητοποίηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, τη γρήγορη μετατροπή της σε «κλιματική κρίση» και στην επικείμενη εδραίωση του όρου «κλιματική κατάρρευση», όροι που αντανακλούν και τη ζοφερή διαπίστωση της αχαρτογράφητης πορείας που θα ακολουθήσει και η Μακεδονία από εδώ και στο εξής.