Καλ ή Καάλ αποκαλείται η συναγωγή από τους Σεφαραδίτες Εβραίους. Η ρίζα προέρχεται από η λέξη Κεϊλά, δηλαδή κοινότητα. «Το Καλ» είναι το τρίτο βιβλίο της τριλογίας που ξεκίνησε «Η Συναγωγή» και ακολούθησε «Το Συναγώι». Στο βιβλίο «Το Καλ» ο Ηλίας Μεσσίνας συνεχίζει το οδοιπορικό στον χώρο και τον χρόνο, με (πνευματικό) «συνοδοιπόρο» τον αείμνηστο Βολιώτη αρχιτέκτονα Σεμτώβ Σαμουήλ, ο οποίος, όπως και ο συγγραφέας, ακολούθησε ένα παρόμοιο οδοιπορικό στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Στοιχεία από το αρχείο του Σαμουήλ, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, δημοσιεύονται για πρώτη φορά. br/ Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Το Καλ» ξετυλίγονται ο διάλογος, η αλληλογραφία, η σημείωση στο σημειωματάριο και η αναζήτηση πίσω από την έρευνα και την τεκμηρίωση. Ένα οδοιπορικό στο οποίο ο συγγραφέας μαζί με τον Σαμουήλ, καταγράφουν συνολικά εξήντα χρόνια ζωντανής αφήγησης για τις συναγωγές και τους ανθρώπους, τις κοινότητες και τους αρχιτέκτονες που συνδέθηκαν με αυτές.
