ΠΕΡΙ ΠΕΝΘΟΥΣ

Η φιλοσοφική κληρονομιά του Σενέκα εντάσσεται στον Στωικισμό, όμως ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη διαύγεια και τη σχεδόν προσωπική χροιά της. Τα έργα του, αποκαλυπτικά τόσο για την ηθική του στάση όσο και για την ψυχολογία του. Μετά το «Περί θυμού» και το «Περί ευτυχίας» η ΑΜΜΩΝ ΕΚΔΟΤΙΚΗ, παρουσιάζει το τρίτο βιβλίου του Σενέκα το «Περί πένθους». Στο De Consolatione ad Marciam ο Σενέκας απευθύνεται στη Μαρκία, κόρη του ιστορικού Αύλου Κρεμουτίου Κόρδου, μιας προσωπικότητας που περιβλήθηκε από την τραγική αύρα της αδικίας. Ο Σενέκας συνέγραψε την παρηγορητική επιστολή του γύρω στο 40 μ.Χ., όταν η Μαρκία θρηνούσε επί τρία χρόνια τον θάνατο του γιου της, Μετίλιου, ένα πένθος που ούτε η λογοτεχνική της παιδεία ούτε η κοινωνική της θέση κατάφεραν να μετριάσουν. Το κείμενο, αν και επιστολή, έχει τη μορφή φιλοσοφικού δοκιμίου και ανήκει στο είδος consolatio, ένα λογοτεχνικό είδος που αναζητούσε τρόπους να απαλύνει τον ανθρώπινο πόνο μέσα από την ορθολογική κατανόηση της μοίρας. Ο Σενέκας επιχειρεί όχι απλώς να την παρηγορήσει, αλλά να της επιτρέψει να δει τον θάνατο με το βλέμμα του Στωικού. «Γεννιόμαστε», της λέει ουσιαστικά, «σε έναν κόσμο όπου όλα είναι προορισμένα να πεθάνουν». Της υπενθυμίζει ότι καμία μητέρα δεν έχει την εγγύηση πως θα ζήσει περισσότερο από το παιδί της? ότι η ζωή δεν υπόκειται σε κανόνες δικαιοσύνης, αλλά μόνο στη νομοτέλεια της φύσης. Αν κάποιος αποδεχθεί το χειρότερο δυνατό ενδεχόμενο ως ενδεχόμενο φυσικό, δεν καταρρέει όταν αυτό συμβεί: αυτή είναι η σκληρή, αλλά λυτρωτική αρχή του στωικού στοχασμού.